PDF -Dyskontowanie i redyskontowanie - bibliotekacyfrowapl - Dyskontowanie i redyskontowanie weksli przez banki
Wait Loading...


PDF :1


Like and share and download

Dyskontowanie i redyskontowanie weksli przez banki

Dyskontowanie i redyskontowanie - bibliotekacyfrowapl

Dyskontowanie i redyskontowanie weksli przez banki

Related PDF

Dyskontowanie i redyskontowanie - bibliotekacyfrowapl


PDF

DYSKURSY MŁODYCH ANDRAGOGÓW

Oblicza współczesnych karier w perspektywie - cejsh

Idea powstania Dyskursów Młodych Andragogów jest związana ze spotka niami podczas Letnich Szkół Młodych Andragogów, których twórcy i orga nizatorzy  serii wydawniczej „Dyskursy Młodych Andragogów”, funkcjonującej dzisiaj jako czasopismo naukowe Profesor we wspomnieniach wraca do dzieciństwa i  DYSKURSY MŁODYCH ANDRAGOGÓW 15 • ZIELONA

  1. Dyskursy Młodych Andragogów
  2. 12 dyskursy młodych andragogów
  3. ROCZNIK ANDRAGOGICZNY 2012
  4. dyskursy
  5. XVI Letnia Szkoła Andragogów i Poradoznawców
  6. Zakład Andragogiki i Gerontologii
  7. Katedra Pedagogiki Społecznej i Andragogiki
  8. DYSKURSY MŁODYCH ANDRAGOGÓW 16
  9. jednej z redaktorek tematycznych „Dyskursów Młodych Andragogów”
  10. Idea powstania Dyskursów Młodych Andragogów jest związana ze spotka

DİZİ ANALİZİ (SEKANS) TEKNİKLERİ

Moleküler Dizileme Teknolojileri

PDF MOLEKÜLER DNA DİZİ ANALİZ YÖNTEMLERİdocs neu edu tr 12 20dna 20dizi 20analizi 20yöntemleri 98 pdf PDF Mitokondriyal DNA Sekansı (DNA DİZİ ANALİZ HİZMETİ) TEKNİK ebap pau edu tr SatinalmaUrun TeknikSartname 26304 11a0d480 pdf ; Sekans 20Teknik 20Şartnamesi 20(1) PDF Third

duzce bel tr resim upload 4930b pdf 1 DÜZCE BELEDİYESİ (T) PLAKA TİCARİ TAKSİ ÇALIŞMA VE DEVİR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Yasal Dayanak Amaç MADDE 1 – (1) Bu yönetmelik, Düzce Belediyesi sınırları içinde vatandaın ulaım ihtiyacını duzce bel tr resim upload 278b pdf

PDF Działając na podstawie art 16 ust 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r o rpo gov pl Do MPiPS ws oceny funkcjonowania ustawy o praktykach absolwenckich pdf PDF Działając na podstawie ustawy

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

mikro, małych i średnich przedsiębiorstw 2014 FINANSOWANIE

stat gov pl download gfx portalinformacyjny pl defaulta Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa prowadzące w 2013 r działalność leasingową Z tej zbiorowości 30 przedsiębiorstw było zrzeszonych w Związku Polskiego Leasingu, a 11 w Polskim Związku Wynajmu i Leasingu Pojazdów, w tym cztery

DZIEŃ I czwartek, r.

23 kwietnia - Światowy Dzień Kobiet w ICT

liturgicalcenter media publication Triduum 2 ResP PsAlM R Our blessing cup is a communion with the Blood of Christ How shall I make a return to the Lord for all the good he has done for me? The cup of salvation I will take up,

DZIECKO Z AUTYZMEM I ZESPOŁEM ASPERGERA W SZKOLE I PRZEDSZKOLU

Indywidualne potrzeby dziecka – ucznia z autyzmem Komunikacja

Gabriela Jagielska One są ws,ród nas DziecKO z AUTYzMeM i zespOłeM AspeRGeRA W szKOle i pRzeDszKOlU Informacje dla pedagogów i opiekunów autyzmu, dlatego terapia logopedyczna powinna być jedną z głównych i niezbędnych terapii dzieci z autyzmem i zespołem Aspergera Wydawać by się mogło, 

  1. DziecKO z AUTYzMeM i zespOłeM AspeRGeRA
  2. Dziecko autystyczne i z zespołem Aspergera w przedszkolu i szkole
  3. Dzieci autystyczne iz zespołem Aspergera
  4. Metody i techniki pracy w grupie z dzieckiem z wysoko
  5. Studia Podyplomowe Terapia i edukacja dzieci z autyzmem i
  6. Pielęgniarstwo Problemy rodziców dzieci z autyzmem
  7. Dziecko z Zespołem Aspergera jako
  8. Indywidualne potrzeby dziecka
  9. ucznia z autyzmem
  10. model pracy z uczniem z autyzmem

Dzieje wsi Iwkowa geografia, historia, kultura (zarys) 1 REJESTR ZAPISÓW GRUNTOWYCH WSI IWKOWA

Fotografia na całej stronie - Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej

PDF Show publication content! RCiNrcin pl Content 63803 WA303 83297 II10371 Wislicz pdf PDF Untitled Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego wuj pl UserFiles File Hajduk Edukacyjne 20fragment1 pdf PDF bibliografia zawartości “rocznika sądeckiego” za lata Nowy

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 170/31

piwlukow weebly uploads 9 3 4 0 93409848 3 2 2018 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 31 93 — gmina Wyszogród w powiecie płockim, — gminy Czer wińsk nad Wisłą i Załuski w powiecie płońskim, bip ms gov pl Data Files public bip prawo

Home back13401341 1342134313441345 Next

nie i redyskontowanie weksli przez banki4 Prace Naukowe Wydziału Prawa,

Administracji i Ekonomii Uniwers...

Description

Dyskontowanie i redyskontowanie weksli przez banki

Prace Naukowe Wydziału Prawa,

Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Seria: e-Monografie

Dostęp online: http://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/41351

Nr 38

Marek Kopyściański

Dyskontowanie i redyskontowanie weksli przez banki

Wrocław 2013

Komitet Redakcyjny Przewodniczący – prof.

Leonard Górnicki Członek – mgr Bożena Górna Sekretarz – mgr Aleksandra Dorywała

Recenzja wydawnicza dr hab.

Łukasz Błaszczak

© Copyright by Marek Kopyściański

Korekta Joanna Kokocińska Projekt i wykonanie okładki Marta Pawlak Skład i opracowanie techniczne: Aleksandra Kumaszka,

Tomasz Kalota eBooki.com.pl

Wydawca Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa ISBN 978-83-61370-34-5

Spis treści Wykaz skrótów...............................................................................................................

Rozwój historyczny weksla i prawa wekslowego..................................................17 1.1.

Początki i ewolucja weksla na tle kredytowania działalności kupieckiej......17 1.2.

Początki prawa wekslowego i kształtowanie się systemów prawa wekslowego....................................................................................................24 1.3.

Ujednolicanie prawa wekslowego..................................................................26 1.4.

Uwagi ogólne o polskim prawie wekslowym................................................27 2.

Źródła polskiego prawa wekslowego.....................................................................29 Rozdział II Istota weksla jako papieru wartościowego...............................................................

Pojęcie weksla jako papieru wartościowego..........................................................31 2.

Rodzaje weksli i składniki treści weksla................................................................45 3.

Zobowiązanie wekslowe.........................................................................................53 4.

Klauzule wekslowe.................................................................................................60 Rozdział III Charakter prawny i znaczenie indosu wekslowego.................................................

Indos a przelew wierzytelności...............................................................................67 2.

Przesłanki ważności indosu....................................................................................72 3.

Charakter prawny indosu........................................................................................76 4.

Rodzaje indosów.....................................................................................................79 5.

Funkcje indosu........................................................................................................83 Rozdział IV Zastosowanie weksla w obrocie bankowym............................................................

Funkcje papierów wartościowych..........................................................................85 1.1.

Ujęcie ogólne podstawowych funkcji papierów wartościowych...................85 1.2.

Klasyfikacja i charakterystyka funkcji weksla...............................................87 2.

Wykorzystanie funkcji weksla w obrocie bankowym............................................93 Rozdział V Stosunek prawny wynikający z dyskonta (redyskonta) weksli...............................

Spis treści

Miejsce umowy o dyskonto (redyskonto) weksli pośród umów bankowych typu kredytowego...................................................................................................99 2.

Umowa o dyskonto (redyskonto) weksli i treść ukształtowanego na jej tle zobowiązaniowego stosunku prawnego...............................................................119 3.

Dochodzenie roszczeń przez bank dyskontujący.................................................127 3.1.

Wprowadzenie..............................................................................................127 3.2.

Uprawnienia banku w dochodzeniu należności wekslowych......................128 4.

Charakter prawny umowy dyskontowej i redyskontowej....................................132 4.1.

Wprowadzenie..............................................................................................132 4.2.

Charakter właściwej umowy dyskontowej...................................................135 4.3.

Ramowy charakter ogólnej umowy dyskontowej........................................139 4.4.

Umowa redyskontowa..................................................................................141 Rozdział VI Dyskontowanie i redyskontowanie weksli w bankowych wzorcach umownych..................................................................................................................

Charakter prawny i znaczenie bankowych wzorców umownych.........................143 2.

Bankowe regulaminy dyskonta i redyskonta weksli...........................................149 2.1.

Wprowadzenie..............................................................................................149 2.2.

Wymogi stawiane wekslom przyjmowanym do dyskonta i redyskonta w regulaminach bankowych.........................................................................153 2.2.1.

Wymogi odnoszące się do treści weksla i opłaty skarbowej............153 2.2.2.

Wymogi odnoszące się do podstawy zaciągniętego zobowiązania.....................................................................................165 2.3.

Procedura dyskonta i redyskonta weksli w bankowych wzorcach umownych....................................................................................................172 Rozdział VII Znaczenie redyskontowania weksli dla polityki pieniężnej banku centralnego................................................................................................................

Pojęcie i znaczenie polityki pieniężnej.................................................................177 2.

Narodowy Bank Polski jako bank realizujący politykę pieniężną.......................182 3.

Instrumenty polityki pieniężnej............................................................................187 4.

Redyskontowanie weksli......................................................................................194 Rozdział VIII Zakończenie i wnioski...............................................................................................

Wykaz skrótów

BiK – „Bank i Kredyt” k.c.

– ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.

Kodeks cywilny (Dz.

Nr 16,

– ustawa z  dnia 17 listopada 1964  r.

Kodeks postępowania cywilnego (Dz.

Nr 43,

– ustawa z dnia 15 września 2000 r.

Kodeks spółek handlowych (Dz. U.

Nr 94,

o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.

Nr 183,

Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.

Nr 118,

– ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Prawo bankowe (t.j.

z 2012 r.,

− ustawa z  dnia 28 kwietnia 1936  r.

Prawo wekslowe (Dz.

Nr 37,

Ekonomiczny i Socjologiczny” SN – Sąd Najwyższy SP – „Studia Prawnicze” UNCITRAL – United Nation Commission on International Trade Law

Wstęp Badania prowadzone nad bankowym dyskontem i redyskontem weksli mają interdyscyplinarny charakter.

Problematyka bankowego dyskonta i redyskonta weksli mieści się wprawdzie głównie w obszarze prywatnego prawa bankowego,

stąd też zasadnicze badania prowadzone są w  dziedzinie prawa cywilnego,

uwzględniając istotę i charakter działalności bankowej,

a także zadania banku centralnego w gospodarce rynkowej,

istotna część badań koncentruje się wokół zagadnień prawa publicznego.

Redyskontowanie weksli przez bank centralny stanowi bowiem tradycyjny,

w państwach o rozwiniętej gospodarce rynkowej,

instrument polityki pieniężnej.

W badaniach wykorzystano też rozwiązania prawa unijnego.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorcy poszukują nowych sposobów pozyskiwania środków pieniężnych,

w tym także związanych z przetwarzaniem wierzytelności pieniężnych w kapitał pieniężny.

Pomimo faktu,

że aktualnie bankowe dyskonto i redyskonto weksli nie odgrywa w praktyce znaczącej roli,

to badania w tym obszarze wydają się i tak istotne,

gdyż badana problematyka nie doczekała się,

Piśmiennictwo na temat bankowego dyskonta i redyskonta weksli nie jest w Polsce zbyt obszerne.

Opracowania dotyczą na ogół wybranych zagadnień i  mają zwykle wycinkowy (a  przy tym zbyt ogólnikowy) charakter.

Z „tonu” poszczególnych publikacji odczytać można jednak zgłaszaną potrzebę kompleksowego zbadania problematyki prawnej bankowego dyskonta i redyskonta weksli.

Podjęcie próby wykonania takiego właśnie zadania inspirowane było w pewnej mierze tą właśnie potrzebą.

W ramach prowadzonych badań wykorzystano dorobek bogatego krajowego piśmiennictwa z  zakresu prawa wekslowego.

Wykorzystano również literaturę obcojęzyczną,

a także istotne i mające ogromny wpływ na praktykę obrotu wekslowego orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Specyfika bankowego dyskonta i redyskonta weksli wynika m.in.

z faktu,

iż podstawowe mechanizmy obu tych operacji ukształtowały się w dużej mierze w toku długiego historycznego rozwoju.

Weksel,

który stanowi przedmiot dyskonta i redyskonta,

jest papierem wartościowym funkcjonującym w obrocie kupieckim od setek lat.

Papier ten,

będąc wytworem praktyki obrotu,

jest więc rezultatem długotrwałych doświadczeń kupców z różnych krajów i różnych epok.

Będąc tradycyjnie narzędziem kreowania kredytu kupieckiego,

udzielanego sobie wzajemnie przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą,

uaktywnia jedno ze źródeł finansowania działalności gospodarczej.

Uwzględnienie tych aspektów w  prowadzonych badaniach pozwala nie tylko lepiej zrozumieć 11

Wstęp

bankowe dyskonto i  redyskonto weksli,

ale również zapewnić tymże badaniom niezbędny ład.

Wymagającą przynajmniej podstawowych dla tematu pracy ustaleń kwestią jest umiejscowienie weksla wśród papierów wartościowych,

a także podjęcie próby uchwycenia jego specyfiki,

poprzez określenie podstawowych cech charakteryzujących weksel,

analizę rekwizytów wekslowych,

a także zbadanie szczególnego rodzaju korelacji,

typowej dla wszystkich zresztą papierów wartościowych,

pomiędzy dokumentem a prawem podmiotowym w nim inkorporowanym.

Badania dotyczące tej materii ograniczone zostały głównie do zagadnień przydatnych dla zrealizowania podstawowego celu badawczego.

Poza tym istotna ich część koncentruje się wokół zagadnień spornych,

pozostałe zaś znajdują odesłania do literatury.

Tym ostatnim poświęcono nieco uwagi tylko wówczas,

gdy było to niezbędne dla zachowania czytelności wypowiedzi.

Obok zagadnień dotyczących istoty samego weksla przedmiot badań stanowi również problematyka związana z zobowiązaniem wekslowym.

Szczególnie ważne dla sformułowania ostatecznych wniosków jest rozważenie i ustalenie przede wszystkim takich kwestii jak charakter zobowiązania wekslowego i moment jego powstania.

Zważywszy jednocześnie na narosłe wokół tych zagadnień kontrowersje,

dopiero zajęcie wyraźnego stanowiska w tej materii pozwala kontynuować prace nad bankowym dyskontem i  redyskontem weksli.

W  konsekwencji ten wstępny,

etap badań przedstawia się jako niezbędne wprowadzenie do zasadniczej części pracy.

Podstawowym sposobem przenoszenia praw z weksla – a z punktu widzenia badań nad bankowym dyskontem i redyskontem weksli jedynym – jest indos.

Umożliwia on bankowi dyskontującemu (redyskontującemu) nabycie prawa z weksla − nie tylko uprawnienia do żądania zapłaty sumy wekslowej,

lecz również wszystkich pozostałych,

w tym uprawnienia pozwalającego wyegzekwować oznaczoną na wekslu kwotę.

Jego przydatność jest zresztą bezsporna.

W kontekście problematyki indosu pojawia się szereg zagadnień,

które dla postawionego zadania badawczego mają fundamentalne znaczenie,

jak choćby kwestia warunków skuteczności indosu,

a  przede wszystkim kwalifikacji prawnej indosu.

Rozstrzygnięcie tego ostatniego zagadnienia pozwala na uchwycenie momentu i sposobu powstania zobowiązania pomiędzy podawcą weksla a bankiem przyjmującym weksel do dyskonta,

i odpowiednio pomiędzy bankiem dyskontującym a bankiem centralnym.

W praktyce bankowego dyskonta i redyskonta weksli największą rolę odgrywa indos in blanco i indos pełnomocniczy.

Stąd też,

w różnych częściach pracy,

znajdują się rozważania poświęcone tym właśnie rodzajom indosu.

Wynika to nie tylko z niewątpliwych zalet przypisywanych w ramach dyskonta i redyskonta weksli obu rodzajom

Wstęp

ale również z  konieczności wyeksponowania tych zagadnień,

które ułatwiają funkcjonowanie badanych operacji.

Przedmiotem badań są wprawdzie przede wszystkim bankowe operacje,

w  ramach których dokonywane jest dyskonto i redyskonto weksli,

iż weksel wykorzystywany jest w obrocie bankowym na różnorodne sposoby,

badanie obu operacji poprzedzone musi być przynajmniej ogólną charakterystyką możliwości wykorzystania weksla w obrocie bankowym.

Wynik badań w niemałej mierze zależy bowiem od umiejscowienia jego przedmiotu w określonym „otoczeniu” oraz od ustalenia,

relacji z tymże „otoczeniem”.

Ostatecznie zatem nie sposób pokusić się o końcowe,

możliwości wykorzystania weksla w praktyce bankowej,

We współczesnym obrocie bankowym funkcjonuje wiele umów typu kredytowego,

których charakterystyczną cechą jest umożliwienie korzystania z kapitałów banku m.in.

przy czym wykorzystywanie funduszy banku ma z założenia charakter czasowy i odpłatny.

Z uwagi na to,

iż podawca weksla w wyniku dyskonta korzysta z kapitału banku,

konieczna jest próba umiejscowienia dyskonta weksli wśród bankowych umów typu kredytowego,

pokazania pewnych zbieżności,

a także wyraźnych,

niekiedy wręcz fundamentalnych,

różnic.

Tym bardziej,

że umowy bankowe typu kredytowego obejmują nie tylko różne umowy związane z obrotem wekslowym,

jak umowa o kredyt akceptacyjny,

umowa o  kredyt akceptacyjno-rembursowy,

ale przede wszystkim takie umowy jak umowa kredytu,

umowa zlecenia udzielenia gwarancji bankowej.

Rozważania dotyczące tych zagadnień,

z uwagi na wyznaczony cel badawczy,

są prowadzone intensywniej wokół tych umów,

przynajmniej w istotnej części,

zbliżone są do umowy o dyskonto weksli.

Bankowe umowy typu kredytowego,

w tym umowy związane z obrotem wekslowym,

zawierane są w ramach prowadzonej działalności bankowej,

w zakresie czynności bankowych.

Zagadnienie to powoduje wiele kontrowersji w literaturze przedmiotu,

jednakże rzetelne zbadanie operacji dyskonta i redyskonta weksli,

w szczególności ich usytuowanie w ustawowym katalogu czynności bankowych,

wymaga ustosunkowania się również do tej problematyki.

Trudno byłoby bowiem odpowiedzieć na zasadnicze dla niniejszej pracy pytanie,

jaką czynnością bankową jest bankowe dyskonto weksli,

bez podjęcia próby odpowiedzi na pytanie,

czy w ogóle jest kategorią czynności bankowych.

Wstęp

Szczegółowej analizie poddano bankowe umowy o dyskonto i redyskonto weksli,

a  także treść kreowanego przez nie zobowiązania,

łączącego odpowiednio podawcę z bankiem dyskontującym i tenże bank z bankiem centralnym.

Zupełnie esencjonalną sprawą jest bowiem wskazanie i pogrupowanie składników obu umów,

a także właściwe określenie ich charakteru prawnego.

Z kolei analiza wzajemnych relacji pomiędzy stronami ukształtowanego stosunku obligacyjnego pozwala w dużej mierze na uchwycenie specyfiki i zarazem istoty bankowego dyskonta i redyskonta weksli.

Takie zadanie wymaga znacznej ostrożności przy jego wykonywaniu,

gdyż zobowiązania powstające na tle umów dyskontowych i  redyskontowych stanowią swoisty „kontrapunkt”,

łączący w sobie wiele różnorodnych konstrukcji prawnych lub przynajmniej ich elementy,

Ustawodawstwo bankowe pomija problematykę bankowego dyskonta i redyskonta weksli,

podobne zresztą jak prawo unijne.

Nie inaczej też kwestia ta przedstawia się,

jeśli spojrzeć na nią w ujęciu historycznym.

Z tych też m.in.

powodów konieczna jest ocena takiego stanu,

a  przede wszystkim ustalenie jego przyczyn.

Jednocześnie brak regulacji prawnej niejako stymuluje banki,

które w tym zakresie tworzą tzw.

odgrywające dla bankowego dyskonta i redyskonta weksli olbrzymią rolę.

Kolejnym zatem zagadnieniem,

są bankowe regulaminy dyskonta,

a także uchwały Zarządu NBP w sprawie zasad i trybu redyskonta weksli.

Zagadnienia te,

co jest uzasadnione metodologicznie,

poprzedzone muszą być podstawowymi ustaleniami w  zakresie kwalifikacji prawnej wykorzystywanych w  obrocie bankowym wzorców umownych.

Jest to o tyle istotne,

iż w praktyce spotyka się różne wyobrażenia na temat bankowych wzorców umownych.

Operacje dyskonta weksli przedstawiać się mogą jako atrakcyjne nie tylko dla podmiotów gospodarczych czy banków dyskontujących,

ale również dla banku centralnego.

Stwarzają one temu ostatniemu możliwość oddziaływania na banki operacyjne poprzez przyjmowanie zdyskontowanych weksli do redyskonta i tym samym wpływania na ich płynność płatniczą.

Badanie tego rynkowego instrumentu polityki pieniężnej oparte musi być o zasadnicze ustalenia odnośnie do instrumentów polityki pieniężnej Narodowego Banku Polskiego i  statusu tego Banku jako podmiotu konstytucyjnie odpowiedzialnego za realizację polityki pieniężnej.

Dopiero takie ustalenia pozwalają na precyzyjne scharakteryzowanie redyskonta weksli,

usytuowanie wśród instrumentów polityki pieniężnej,

ocenę znaczenia oraz ukazanie jego istoty.

W konsekwencji zamierzonym celem niniejszej pracy jest zbadanie mających długą tradycję takich specyficznych form kredytowania działalności gospodarczej,

jakimi są bankowe dyskonto i redyskonto weksli,

a w szczególności istoty i charakteru prawnego badanych umów,

treści wykreowanego przez nie zobowiązania,

Wstęp

wzorców umownych dotyczących dyskonta i  redyskonta weksli,

a  także analiza obu operacji w kontekście wykonywanych przez banki czynności bankowych,

wreszcie zbadanie warunków prawnych ich funkcjonowania w obrocie bankowym,

przede wszystkim poprzez analizę umów dyskontowych i redyskontowych.

Ostatecznie zatem badania zmierzają w kierunku uchwycenia istoty i specyfiki instytucji prawnej bankowego dyskonta i redyskonta weksli.

Celem pracy jest również zbadanie mechanizmów prawnych towarzyszących redyskontowaniu weksli w kontekście prowadzonej przez Narodowy Bank Polski polityki pieniężnej,

w tym przede wszystkim relacji łączących bank centralny z bankami przedstawiającymi weksle do redyskonta,

a także ocena znaczenia redyskontowania weksli dla polityki pieniężnej NBP.

Dla zrealizowania celów pracy i  rozwiązania przedstawionych problemów badawczych posłużono się w pracy przede wszystkim metodą dogmatyczną,

z elementami metody porównawczej i empirycznej.

Rozdział I Geneza instytucji weksla i prawa wekslowego 1.

Rozwój historyczny weksla i prawa wekslowego 1.1.

Początki i ewolucja weksla na tle kredytowania działalności kupieckiej Weksel jest instytucją funkcjonującą w obrocie handlowym (kupieckim) od wielu setek lat.

Początków jego powstawania poszukiwać można już w X wieku,

kiedy to przy sprzyjającym położeniu geograficznym w miastach włoskich rozwijał się zarówno handel wewnętrzny,

Sytuacja polityczna,

wielość republik miejskich bijących własne monety w związku m.in.

z potrzebą zachowania niezależności,

a  zatem różnorodność walut (differentia argenti),

powodowały stopniowo wzrastający chaos w obiegu pieniężnym.

Naturalną,

konsekwencją był rozwój szczególnego rodzaju usług finansowych i powstawanie w owym czasie grup osób,

które zawodowo trudniły się wymianą pieniędzy.

Nazywano ich wekslarzami (cambiatores,

campsores) lub też bankierami (od banco – stołu,

na którym kładziono worki z pieniędzmi).

Dokumenty wykorzystywane przez bankierów przy wymianie pieniędzy pełniły oczywiście nieco inną funkcję niż współczesny weksel,

tym niemniej dostrzec można w nich pewien podstawowy mechanizm powiązań podmiotów uczestniczących w wymianie1.

W XII wieku powstają już natomiast pierwsze zjednoczenia bankierów (Genua,

Wenecja,

Bolonia)2.

Od 1282 roku działał we Florencji potężny i wpływowy cech wekslarzy (Arti di cambio)3.

Nie ulega jednak wątpliwości,

że instytucja wykorzystująca tak skomplikowane konstrukcje prawne jak weksel nie mogła powstać nagle.

Weksel jako wytwór praktyki obrotu musiał być rezultatem długotrwałych doświadczeń kupców z  różnych krajów,

a  w  pewnej mierze różnych epok.

Zapewne więc pierwsze zobowiązania wekslowe poprzedzały znacznie wcześniejsze formy pisemnych zobowiązań sprzyjających obrotowi handlowemu4.

Zasadne wydaje się zatem

a jedynie funkcję wymienną.

Kuliszer,

Dzieje gospodarcze Europy Zachodniej,

Warszawa 1965,

Borkowski [w:] Prawo wekslowe w praktyce,

Borkowski,

Jędrasiak,

Troicka-Sosińska,

Warszawa 2001,

Koziński [w:] Papiery wartościowe,

Koziński [et al.],

Kraków 2000,

Autor zwraca uwagę,

iż rozpowszechnianie weksla w  obrocie wiąże się ściśle z  rozwojem umiejętności posługiwania się pismem,

a także rozwojem wymiany międzynarodowej.

Rozdział I

poszukiwanie genezy weksla w instytucji skryptu dłużnego,

znanej już prawu rzymskiemu5,

a także innych instytucjach,

które powstawały i rozwijały się w średniowieczu.

Dla ukształtowania się instytucji weksla,

obok długoletnich doświadczeń kupieckich,

konieczne były również odpowiednie okoliczności polityczne i społeczne.

Rozwój gospodarki towarowej i handlu zewnętrznego w wiekach średnich sprzyjał z pewnością rozwijaniu się uproszczonych jeszcze wówczas stosunków kredytowych.

Instytucja kredytu jest zresztą wytworem gospodarki towarowo-pieniężnej.

Nie ulega też wątpliwości,

iż powstanie i rozwój różnorakich postaci kredytu silnie związany był z obowiązującym w średniowieczu zakazem uprawiania lichwy6.

Kredytowanie już od XI stulecia towarzyszyło organizowaniu morskich wypraw handlowych,

a w późniejszym czasie również wypraw lądowych7.

W swej pierwotnej postaci kredyt miał charakter zobowiązania osobistego,

a jego udzielenie nie było związane z wystawieniem jakiegokolwiek dokumentu.

W pewnym uproszczeniu rzec można,

iż kredyt „zabezpieczało” wzajemne zaufanie wierzyciela i  dłużnika8.

W  zasadzie dopiero od XII wieku zaczęły powstawać dokumenty stanowiące podstawę wymiany,

które w późniejszym okresie stały się podstawowym instrumentem kredytu9.

Wymianę pieniędzy umożliwiał dokument wystawiany przez bankiera.

Podstawą dla wystawienia takiego dokumentu,

traktowanego współcześnie jako pierwowzór weksla,

była umowa o wymianę pieniędzy.

Listy zamienne,

umożliwiały kupcom nie tylko bezpieczną wymianę,

ale również podróżowanie bez narażania się na utratę posiadanych pieniędzy10.

W  razie potrzeby 5 Chodzi o takie dokumenty jak chirographum i syngrapha.

Koziński,

Oczywiście prawo rzymskie nie znało instytucji papierów wartościowych,

dlatego też należy zachować odpowiedni dystans do takich porównań.

Słynna maksyma głosiła wręcz „mutuum date nihil inde sperantes” (dawajcie pożyczki,

nie oczekując w zamian żadnych zysków).

Inglot,

Historia społeczna i gospodarcza średniowiecza,

Wrocław 1949r.,

Doktryna kanoniczna uległa zmianie w odniesieniu do handlu i procentu dopiero pod wpływem nauk św.

Tomasza z Akwinu (XIII w.).

Właściciel nieruchomości miejskiej zaciągał kredyt pod zastaw tej nieruchomości i  oddawał wierzycielowi dochody,

aż do czasu spłaty kredytu.

Kuliszer,

Powszechna historia gospodarcza średniowiecza i  czasów nowożytnych,

przez długi czas kredyt przeznaczany był jedynie na potrzeby konsumpcyjne i nie miał wiele wspólnego z obrotem towarowym.

Zwierz-Furtak,

Historyczne ujęcie roli kredytu w gospodarce,

BiK nr 12 z 2000 r.,

Samsonowicz,

Późne średniowiecze miast nadbałtyckich,

Gdańsk 1968,

s. 69 10 Z listów zamiennych w obawie przed grabieżą korzystali także poborcy dziesięciny,

przywożąc do Rzymu dokumenty wystawione w  krajach,

Kuliszer,

Dzieje… s. 270.

Geneza instytucji weksla i prawa wekslowego

dokonania zakupu towarów w innej republice możliwe było złożenie u bankiera odpowiedniej ilości waluty miejscowej i uzyskanie w zamian poświadczenia jej odebrania z jednoczesnym przyrzeczeniem wypłaty równowartości w obcej walucie,

w ustalonym miejscu11.

Wypłaty dokonywał inny bankier,

współpracujący z wystawcą,

a w późniejszym czasie należący najczęściej do tego samego zjednoczenia,

na podstawie odrębnego listu skierowanego właśnie do niego przez bankiera,

Dokument wręczany kupcowi,

zawierający własne zobowiązanie wystawcy do zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej w oznaczonym miejscu i czasie,

traktowany może być jako prototyp weksla własnego.

Umożliwiał on nie tylko wymianę pieniędzy,

ale również ewentualne dochodzenie roszczeń względem wystawcy w razie odmowy dokonania wymiany,

stanowiąc tym samym jednocześnie bardzo jeszcze prostą formę zabezpieczenia praw,

umacniając roszczenia wierzyciela.

Biorąc natomiast pod uwagę fakt,

iż sama wypłata następowała na podstawie drugiego dokumentu,

stwierdzającego stosunek łączący obu bankierów (kupiec nie był uczestnikiem tego stosunku),

którego przedmiotem było świadczenie polegające na wypłaceniu oznaczonej sumy pieniężnej na polecenie wystawcy dokumentu,

kupca i bankiera zobowiązanego do wypłaty przedstawiają się jako pierwowzór współczesnego przekazu.

Podstawą gospodarczą wystawiania listów zamiennych była jednak na początku wyłącznie wymiana pieniędzy12.

Jak można przypuszczać,

potrzeba uproszczenia konstrukcji wymiany pieniędzy spowodowała w  niedługim czasie połączenie obu dokumentów.

Tak powstały późniejsze listy przekazowe,

które potwierdzały wzajemne relacje łączące już trzy podmioty.

Bankier – wystawca polecał mandatariuszowi – bankierowi będącemu często jego wspólnikiem,

aby ten w  oznaczonym miejscu i  czasie wypłacił kupcowi − posiadaczowi listu,

określoną kwotę pieniędzy13.

O  ile konstrukcja listów zamiennych odpowiada w  podstawowym zarysie

iż konstrukcja poświadczenia,

a także samej formuły używanej dla wyrażenia zobowiązania bankiera do wymiany pieniędzy nasuwa już pewne skojarzenia z wekslem własnym: „Ja,

Soliman oświadczam,

że otrzymałem od Ciebie,

Ogeria 15 funtów denarów genueńskich,

które zobowiązuję się oddać Tobie lub Twemu faktorowi w Aleksandrii,

licząc po 2 i 3/4 bizantynów za funt”,

Kuliszer,

Dzieje… s. 271.

Łacińskie cambium,

niemieckie der Wechsel – wymiana.

Janczewski,

Prawo handlowe,

Warszawa 1990,

13 A.

Żabicki,

Prawo wekslowe i czekowe,

Warszawa 1933,

Listy przekazowe pozwalały w średniowieczu,

obok samej wymiany pieniędzy na zamieszczanie oprocentowania,

a tym samym obchodzenie